De icoon van Jezus’ vriendschap

(Johannes 15:14-15)

Oorsprong
Een icoon is een schilderij in de traditie van de vroege christelijke kerk, waarop iets of iemand uit de spirituele werkelijkheid wordt afgebeeld. Een icoon nodigt uit tot meditatie en gebed. De icoon van Jezus’ vriendschap is een van de oudste iconen die bewaard is gebleven: uit de 6e of 7e eeuw. Ze werd in de 19e eeuw gevonden in de ruïne van een koptisch klooster in Bauein, in de Egyptische woestijn. Het origineel van de icoon kan in het Louvre in Parijs worden bekeken.

Jezus gaat aan onze zijde
De persoon aan de rechterhand van Jezus is de abt van het klooster, Menas. De rol die hij in zijn hand houdt is waarschijnlijk een kloosterregel. Zijn krachtige blik is naar de mensen gericht. Met zijn rechterhand geeft hij een zegen. Wie met Jezus meetrekt door het leven, wordt een zegen van God voor anderen. De persoon naast Jezus staat echter ook symbool voor ieder van ons. 

Gericht op de toekomst
Zowel Jezus als zijn vriend zijn gericht op wat vóór hen ligt. Ze zijn samen op weg. Dit wordt benadrukt door de verschillende kleurenvlakken van de icoon. De weg achter hen ligt in het donker, de weg vlak voor hen is helder. Het lijkt alsof Jezus zijn vriend voorzichtig voortduwt met zijn arm op zijn schouder, alsof hij wil zeggen: “Wees niet bang, want ik ben bij je” (zie Jesaja 43:1-5a – zie ook Jesaja 43:18-19).

Jezus’ arm
Jezus en zijn vriend kijken niet naar elkaar, maar hun relatie is niet afstandelijk of koud. Jezus’ nabijheid wordt uitgedrukt door de arm die hij om de schouder van zijn vriend legt. Een arm, die zo te zien niet op hem weegt. Integendeel, de arm lijkt hem te dragen, door alles heen.

Het evangelie en het kruis
Jezus heeft een rijk versierd boek in zijn linkerarm. Een evangelieboek zoals dat wordt gebruikt voor de plechtige verkondiging van het Evangelie tijdens de liturgie. Jezus brengt de blijde boodschap van het evangelie (zie Lucas 4:17-19). Jezus is een vriend, maar ook als vriend blijft hij onze ‘Leraar’ en ‘Heer’ .
Jezus’ evangelie wordt volbracht aan het kruis. In het midden van de icoon, bovenaan, kun je een kruisje zien. Maar in de icoon kun je ook een onzichtbaar kruis zien. De verticale balk loopt in het midden, tussen Jezus en zijn vriend. De horizontale balk loopt over hun schouders, en wordt gedeeltelijk gevormd door Jezus’ arm op de schouder van zijn vriend. De relatie tussen Jezus en zijn vriend wordt gekenmerkt door het kruis, door Jezus’ trouwe liefde tot het einde toe, zonder voorbehoud (zie Johannes 13:1), een liefde die ‘ja’ blijft zeggen, zelfs als wij ‘nee’ zeggen.

Jezus’ ogen
Kijk naar Jezus’ ogen. Ze zijn erg open, vriendelijk en doordringend. Het evangelie merkt de blik van Jezus vaak op (zie bv. Marcus 1:16-20; Lucas 19:5; Marcus 10:21, enz.). Het is alsof Jezus’ ogen ons twee dingen willen zeggen:  Jezus’ ogen zijn gericht op Gods toekomst, op Gods koninkrijk. Hij nodigt ons uit hetzelfde te doen: om met hem dezelfde kant op te kijken.  Tegelijkertijd kijken Jezus’ ogen naar elk van ons die voor de icoon bidt. Alsof ze willen zeggen: “Laat mij naar jou kijken. Blijf daar waar je bent en bid. Vlucht niet weg, ren niet voor jezelf weg. Wees hier zoals je nu bent, zelfs als je nu niet kunt bidden.

Een innerlijke zekerheid
Biddend bij deze icoon mag je bedenken: “Dit is ook mijn verhaal, het verhaal van Jezus’ vriendschap voor mij.” We worden gezien en geroepen door Jezus. We zijn met hem meegegaan als zijn leerlingen. Als we achterom kijken, weten we hoeveel mislukking, pijn en lijden er in ons leven geweest kan zijn. Maar omdat Jezus ons aan zijn zijde houdt met zijn trouwe liefde, mogen we ook horen hoe hij tegen ons zegt: “Ik noem jullie geen dienaren meer (…); vrienden noem ik jullie” (Johannes 15:15). Zijn hand om onze schouder, zijn trouwe nabijheid, zijn kracht en zijn liefde zijn de enige dingen die er toe doen. Ons aan hem toevertrouwen als een vriend, met hem door het leven gaan naar de Vader, een zegen zijn voor anderen: dát is het echte leven!

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *